Wanneer het vriest, draait je warmtepomp op volle kracht. Dat roept vragen op. Hoeveel stroom verbruikt hij dan echt? Wat betekent dat voor je energierekening? En hoe verhoudt dit zich tot verwarmen met een airco en de opbrengst van zonnepanelen in de winter?
*Bij Solar2Led bieden we zonnepanelen, thuisbatterijen en airco’s en laadpalen aan. Maar natuurlijk zijn we ook expert op gebied van totale duurzaamheid en beantwoorden graag jouw vragen!
We geven je het volledige plaatje, handige cijfers en praktische tips.
Wat gebeurt er met je warmtepomp bij vorst
Een elektrische warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater. Bij vorst zit er minder warmte in de buitenlucht. De pomp moet harder werken om dezelfde binnentemperatuur te halen.
Dat zie je terug in het stroomverbruik.
Bij een goed geisoleerde woning met een lucht water warmtepomp geldt meestal dit beeld:
- Gemiddeld winterverbruik per dag: 20 tot 40 kWh
- Tijdens strenge vorst: 40 tot 60 kWh per dag
- Seizoensgemiddelde COP in de winter: 2,5 tot 3
COP geeft aan hoeveel warmte je krijgt per kWh stroom. Bij milde temperaturen levert 1 kWh stroom vaak 4 kWh warmte op. Bij vorst daalt dit rendement, maar de warmtepomp blijft aanzienlijk efficienter dan een elektrische kachel.
Bij bodemgebonden warmtepompen blijft het rendement stabieler. De temperatuur in de bodem schommelt minder, waardoor het verbruik bij vorst minder sterk oploopt.
Ontdooicycli en tijdelijk piekverbruik
Bij strenge kou zie je soms korte pieken in het stroomverbruik. Dat komt door ontdooicycli. Bij lucht warmtepompen kan er ijs ontstaan op de buitenunit. De warmtepomp schakelt dan tijdelijk over naar ontdooien.
Tijdens zo’n cyclus stopt de warmtepomp kort met verwarmen. Gebruikt hij extra stroom om ijs te verwijderen. Zie je een korte piek in je verbruik
Dit gedrag is normaal en hoort bij winterse omstandigheden. Het betekent niet dat je installatie verkeerd werkt.
Koudemiddelen maken verschil: R32 vs R290
Niet elke warmtepomp presteert hetzelfde bij lage temperaturen. Een belangrijk verschil zit in het gebruikte koudemiddel.
- Warmtepompen met R32 verliezen relatief snel rendement bij dalende buitentemperaturen
- Warmtepompen met R290 (propaan) blijven efficient werken tot ongeveer -10 graden
- Bij R290 starten ontdooicycli later en minder vaak
In de praktijk betekent dit dat R290 warmtepompen stabieler presteren in koude winters en minder piekverbruik laten zien. Daarnaast heeft R290 een veel lagere milieu impact dan synthetische F gassen.
Verschillen per woningtype
Het stroomverbruik van een warmtepomp verschilt per woning. Dat is logisch, want geen huis is hetzelfde. Isolatie, type verwarming en bouwjaar maken een groot verschil.
In een goed geisoleerde woning met vloerverwarming hoeft de warmtepomp minder hard te werken. De warmte blijft beter in huis en wordt gelijkmatig afgegeven. Het stroomverbruik blijft daardoor lager, ook op koude dagen.
In oudere woningen ligt dat anders. Daar ontsnapt warmte sneller en wordt vaak met radiatoren verwarmd. De warmtepomp moet dan meer vermogen leveren om het comfortabel te houden. Dat zie je direct terug in het verbruik.
Daarom zeggen gemiddelde cijfers nooit alles. Het werkelijke verbruik hangt af van jouw woning en de manier waarop je verwarmt.
Gasverbruik bij lucht water warmtepompen
Bij hybride lucht water warmtepompen speelt nog iets anders mee. Naast elektriciteit wordt ook gas gebruikt.
Bij buitentemperaturen onder ongeveer 5 graden kan de warmtepomp het warmtevermogen vaak niet volledig leveren. In dat geval springt de cv ketel bij. Bij temperaturen rond of onder nul gebeurt dit vrijwel altijd.
Dat betekent concreet:
- De warmtepomp verzorgt de basisverwarming
- Gas vangt pieken en koude dagen op
- Het totale verbruik bestaat uit stroom én gas
Dit is een belangrijk verschil met volledig elektrische warmtepompen en airco verwarming.
Wat kost dat concreet aan stroom
Neem een gemiddeld gezin in een goed geisoleerde woning met een elektrische warmtepomp. In een koude wintermaand ligt het stroomverbruik voor verwarming vaak tussen de 1.000 en 1.300 kWh.
Bij een stroomprijs van 0,35 euro per kWh komt dat neer op een maandbedrag van ongeveer 350 tot 455 euro. Dat bedrag is een indicatie. Het daadwerkelijke verbruik hangt af van weersomstandigheden, woningtype en instellingen.
Wie zonnepanelen heeft, een airco gebruikt voor bijverwarming en bewust met energie omgaat, ziet dit bedrag in de praktijk vaak lager uitvallen.
Hoe dit zich compenseert in de lente en zomer
Het hogere verbruik in de winter wordt later in het jaar grotendeels gecompenseerd. Zodra de temperatuur stijgt, daalt de warmtevraag sterk en verbruikt de warmtepomp nog maar weinig stroom. In veel woningen draait hij in de zomer alleen nog voor warm water.
Tegelijkertijd leveren zonnepanelen in het voorjaar en de zomer het grootste deel van hun opbrengst. Je wekt dan veel meer stroom op dan in de winter, vaak zelfs meer dan je direct nodig hebt.
Op jaarbasis trekken deze periodes elkaar recht. De winter vraagt meer stroom, de zomer zorgt voor lage kosten en hoge opbrengst. Daarom geeft een jaaroverzicht een veel realistischer beeld dan alleen een koude wintermaand.
De rol van de salderingsregeling
We hebben het vaak over dat het hogere stroomverbruik in de winter op jaarbasis vaak wordt gecompenseerd door lagere verbruiksmomenten en de hoge opbrengst van zonnepanelen in lente en zomer. Dat beeld klopt zolang de salderingsregeling geldt. De stroom die je in de zomer teruglevert, mag je nu nog wegstrepen tegen de stroom die je in de winter afneemt.
Vanaf 2027 verdwijnt deze regeling. Teruggeleverde zonnestroom wordt dan niet meer volledig verrekend. Voor woningen met een warmtepomp betekent dit dat het hoge winterverbruik financieel zwaarder gaat meewegen, omdat zonnepanelen juist in die periode weinig opwekken. Daardoor wordt het belangrijker om niet alleen naar jaarverbruik te kijken, maar vooral naar wanneer je stroom gebruikt en hoe goed je systemen op elkaar zijn afgestemd.
Verwarmen met een airco in de winter
Steeds meer mensen gebruiken een airco om te verwarmen. Technisch gezien is dit ook een warmtepomp, maar dan lucht lucht.
Bij lichte vorst kan een airco verrassend efficient zijn:
- COP bij 0 graden: 3 tot 4
- COP bij matige vorst: 2 tot 3
Dat betekent dat je met 1 kWh stroom 2 tot 4 kWh warmte maakt. Voor bijverwarming of het verwarmen van een specifieke ruimte werkt dit goed.
Belangrijk om te weten:
- Een airco verwarmt vooral de ruimte waar hij hangt
- Het comfort is anders dan vloerverwarming
- Bij strenge vorst neemt het rendement snel af
Veel huishoudens gebruiken een airco in de winter om pieken op te vangen. Overdag of in de avond snel bijverwarmen, terwijl de hoofdverwarming rustiger draait.
Hoeveel leveren zonnepanelen op in de winter
Zonnepanelen doen het ook in de winter, maar de opbrengst ligt lager dan in de zomer.
Gemiddeld beeld voor Nederland:
- Winteropbrengst per maand: 10 tot 20 procent van een zomerse maand
- Op heldere koude dagen wel opbrengst
- Op donkere dagen bijna niets
- Over de hele winter genomen leveren zonnepanelen ongeveer 20 tot 25 procent van hun jaaropbrengst.
Dat betekent dat je warmtepomp in de winter grotendeels stroom van het net gebruikt. Toch helpen zonnepanelen wel degelijk. Alles wat je zelf opwekt, hoef je niet in te kopen. Zeker overdag, wanneer de zon schijnt en de warmtepomp draait, pak je direct voordeel.
Het volledige plaatje in de winter
In de winter komt alles samen:
- Je warmtepomp verbruikt meer stroom
- Je zonnepanelen leveren minder op
- Je energievraag ligt hoger
Juist daarom loont het om systemen goed op elkaar af te stemmen. Denk aan slimme instellingen, juiste dimensionering en bewust gebruik.
Praktische tips om je verbruik te minimaliseren
1 – Houd de temperatuur constant
Laat je thermostaat niet elke nacht ver terugzakken. Opnieuw opwarmen kost veel energie. Een stabiele temperatuur verbruikt vaak minder.
2 – Verwarm gericht
Gebruik een airco of bijverwarming in ruimtes waar je bent. Sluit deuren van ongebruikte kamers.
3 – Optimaliseer je warmtepompinstellingen
Laat de stooklijn goed afstellen. Een iets lagere aanvoertemperatuur scheelt direct stroomverbruik.
4 – Isoleer waar het kan
Kleine ingrepen maken verschil. Denk aan kierdichting, radiatorfolie en goede gordijnen.
5 – Gebruik stroom op het juiste moment
Heb je zonnepanelen of een dynamisch energiecontract? Probeer dan overdag meer te verwarmen wanneer stroom goedkoper is of wanneer je zelf opwekt.
6 – Combineer systemen slim
Een warmtepomp voor basisverwarming en een airco voor pieken werkt in de praktijk vaak efficienter dan alles uit een systeem halen.
Wat je hieruit moet meenemen
Een elektrische warmtepomp verbruikt in de winter meer stroom, zeker bij vorst. Dat is normaal en hoort bij de techniek. Door slim te combineren met airco verwarming, rekening te houden met de winteropbrengst van zonnepanelen en bewuste keuzes te maken in gebruik, houd je grip op je verbruik en kosten.
Wil je weten hoe dit er in jouw woning uitziet, of welke combinatie het beste past bij jouw situatie? Dan loont het om het totaalplaatje te bekijken, niet alleen het apparaat.
Wil jij de volgende stap zetten in verduurzamen?
Wil je weten wat in jouw situatie de beste manier is om te verduurzamen en te besparen op je energierekening? Wij kijken graag vrijblijvend met je mee en helpt je inzicht krijgen in slimme oplossingen die echt bij jouw woning passen. Neem gerust contact op!
